Search form

Marcos 14

Ojuka pota ahe Jesus'ga

(Mateus 26.1-5; Lucas 22.1-2; João 11.45-53)

1Aerẽ judeus'g̃a japog̃werĩrame toryva ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a nhomonhi'ig̃i ojogwerekovo judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pavẽi. Yapoa rupie'ymi judeus'g̃a mokõi japoi toryva. A'ea rupi memei g̃a japyakai g̃wamonhava'ea ruragwera rehe Egitopeve'g̃a gwyra hugwi. Ojipejiva'ea pe g̃a ei Páscoa. Ojipea rupi toryva rupi ko g̃a i'ui pão ndovuriva'ea jipi. Kiro judeus'g̃a toryva japog̃werĩrame ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a nhomonhi'ig̃i judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pavẽi ojogwerekovo.

—Marã re po ti nhande Jesus'ga pyhynhimimukari ga jukavouka nehẽ? ei g̃a ojohupe. Mokõi nhande kirame po ti nhande japoukari toryva nehẽ, ei g̃a. 2A'ea rupi rũi po ti nhande ga pyhygukari he'yjuhuve'g̃a ti tojogwayvayvaryme ga rehe, ei g̃a ojohupe.

Gweka'vo ahe nhandya Jesus'ga akag̃a rehe

(Mateus 26.6-13; João 12.1-8)

3Igwete Jesus'ga rekoi cidade de Betânia pe. Igwete ga i'ui mbatera ijaijauhugwera'ga ronga pe Simão'ga ronga pe. Nanime hẽa heruri perfume nhandya hyru'ia pype. He'yjuhu hẽa omondo itambere'ia nhandya rehe imombaravipyre'ỹva'ea rehe. Igwete hẽa heruri ika'mbiga hovapytymbava heka'voga Jesus'ga akag̃a rehe. 4A'ero jara'g̃a nhimonha'ngai hẽa rehe.

—Maranuhũrame hẽa jigwaraiteheuhui nhandya rehe? ei g̃a ojohupe. 5He'yjuhuva'ea itambere'ia trezentos po g̃a ikwepygi hẽa pe nhandya rehe ramo. A'ero po hẽa imondoi itambere'ia imbatere'ỹve'g̃a pe ramo, ei g̃a. Emo hẽa gweka'vopavipe reki Jesus'ga akag̃a rehe, ei g̃a ojohupe.

Igwete g̃a nhimboahivi onhi'ig̃ahyavo hẽa pe. 6Emo Jesus'ga e'i g̃a pe:

—Na hẽa rekoi jate. Maranuhũrame pe hẽa mbote'varuhu pota? ei ga g̃a pe. A'ereki hẽa oko katu katu imbuhua ji ve, ei ga. 7Nane'ymi po g̃a ndekoi pe pavẽi imbatere'ỹve'g̃a jipi. Pe g̃a pokopotarame po pe g̃a pokogi jipi. Ji po ti a'ea nakombegwei pe pyri nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe. 8Nanongara jate hẽa gwereko, nanongara hẽa ombuhu ji ve. Ji manoa renonde hẽa imongyi nhandya jira'oa rehe nhitỹhava rupiaramo, ei ga. 9Tamombe'u katu ti pe me: Yvyakotyve'g̃a pe nhaporemo ti g̃a imombe'ui pyryva'ea ji mombe'gwovo nehẽ. A'ea rupi ti g̃a hẽa mombe'ui nehẽ no tokwaha pa ti g̃a hẽaremimbuhuragwera, ei Jesus'ga g̃a pe.

Tapyhyguka ti Jesus'ga pe me, ei Judasva'ea

(Mateus 26.14-16; Lucas 22.3-6)

10Aerẽ Judas Iscariotesva'ea – ahe ko dozeve'g̃a pyteripeva'ea Jesus'ga remimbo'eharava'ea novĩa – kiro ahe hoi ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a pyri. Igwete ahe ei g̃a pe:

—Tapyhyguka ti Jesus'ga pe me, ei Judas Iscariotesva'ea g̃a pe.

11Igwete g̃a ndoryndoryvamo ahe renduvame.

—Toromondo ti itambere'ia nde ve gapyhygukara ikwepykavamo a'ero, ei g̃a ahe ve.

Aerẽ ahe jirokwapotari hehe a'ero, marã po ti ji ga pyhygukari g̃a pe javo.

Jesus'ga o'u g̃wemimbo'eharava'ea pavẽi Páscoa rupi

(Mateus 26.17-25; Lucas 22.7-14, 21-23; João 13.21-30)

12Kiro Jesus'ga remimbo'ehara'g̃a nduri Jesus'ga pyri. A'ereki judeus'g̃a oapouka kiro toryva – kiroki a'ea rupi g̃a o'u pão ndovuriva'ea. A'ea rupi jitehe judeus'g̃a ojuka cordeiros Páscoa rupiaramo ti'u javo. Cordeiros jukahava rupi garemimbo'ehara'g̃a nduri Jesus'ga pyri. Igwete g̃a ei ga pe:

—Mome po ti ore hoi Páscoa rupiara imboavujikwea nde i'ui nehẽ? ei g̃a ga pe.

13Igwete ga ei mokonha'g̃a pe:

—Hepejigwovo cidade pe. A'ero po ti pevove'ga pe novatĩ yhya rerua hyrua pype nehẽ, ei ga. Peho ti ga reviri. 14Ga horame onga pype ti pe'ji onga jara'ga pe, ei ga. Pe'ji ti ga pe: “Nhanembo'ehara'ga e'i nde ve: ‘Mome i'ukava ruvi? Ta'u ti mbatera pevo nhiremimbo'ehara'g̃a pavẽi,’ ei ga nde ve.” Peho ti javo ga pe a'ero, ei Jesus'ga g̃a pe. 15A'ero ti ga hepiukari pe me i'ukavuhua onga jo'aripeva'ea. Pevo gwereko jipe mesa aheapykava. Pevo ti pemboavujikwe mbatera nhande ve a'ero nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe.

16Nahã ga mokonha'g̃a mondoukari cidade pe. Igwete g̃a hepiapavi garemimombe'ua. Igwete g̃a imboavujikweri mbatera inog̃a Páscoa rupiara.

17Ypytunimo Jesus'ga dozeve'g̃a nderohoi pevo g̃a nderokiavo. 18Igwete g̃a i'ui ojopyri upa. Igwete Jesus'ga ei g̃a pe:

—Amombe'u katu ji kiro pe me: Pepyteripeve'ga po ti ji pyhyguka ji mondovouka g̃apo pe nehẽ, ei ga. O'u ga kiro ji pavẽi, ei ga g̃a pe.

19A'ero g̃a ndovy'ari okovo. Onhinanhinani g̃a ei ga pe:

—Ji rũi re po? ei g̃a ga pe.

20—Ga ko opymi pão tyhya pype ji pavẽi i'gwovo pepyteripeve'ga, ei Jesus'ga dozeve'g̃a pe. 21Kiro po ti ji manoi nehẽ. A'ereki kiro oho japiavo nhimombe'upyra – kiroki a'ea ahe okwatija ji mombe'gwovo hako, ei ga. Emo tiruahũ hete ti ga pe – kiroki ga ji mondouka g̃apo pe. Po ga ndojihuvi hamo, a'ero po koji'i pyry ga pe hamo. Tupana'ga po ti ombohahy hete ga pe nehẽ, ei ga.

Jesus'ga omondo ahe ve pão vinho reheve

(Mateus 26.26-30; Lucas 22.15-20; 1 Coríntios 11.23-25)

22G̃a i'urame Jesus'ga ipyhygi pão. Igwete ga nhi'ig̃i Tupana'ga pe ndepyry hete nde imbuhua ore ve javo. A'ero ga haygwe'rogi ima'ema'eamo g̃wemimbo'ehara'g̃a pe. Igwete ga ei g̃a pe:

—Pepyhy i'gwovo. A'ea ko jira'oa, a'e ji jupe, ei ga.

23Aerẽ ga ipyhygi copo – kiroki gwereko vinho. Igwete ga nhi'ig̃i Tupana'ga pe ndepyry hete nde imbuhua javo. A'ero ga imondoi g̃a pe. Igwete g̃a nhaporemo i'ui jugwi a'ero upa. 24Igwete Jesus'ga ei g̃a pe:

—A'ea ko jirekoa, a'e ji jupe, ei ga. Aheka'voguka po ti ji jirekoa g̃a pe jijijukauka nehẽ, ei ga. Nahã po ti ji manoi yvyakotyve'g̃a ndepyga. A'ereki Tupana'ga e'i ipyahuva'ea mombe'gwovo: “Garekoa reka'vogame po ti ji imombori g̃andekote'varuhua g̃a hugwi,” ei ga. Nurã jirekoa reka'voga g̃waramo a'iti hete tuhẽ po ti Tupana'ga imombori he'yjuhuve'g̃a ndekote'varuhua g̃a hugwi nehẽ g̃wembi'ea rupi nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe. 25Amombe'u katu ji pe me: Kiro ti ji nda'apoa'javukari nanongara toryva vinho gwovo pe nderekovo nehẽ. Aerẽ po ti nhanderuvihavuhuhetero Tupana'ga japoukari ji ve toryva g̃wonga pe yvagi pe nehẽ. A'ea rupi po ti ji japoi toryva nhande ve a'ero nehẽ hajiheva'ea ipyahuva'ea, ei Jesus'ga g̃a pe.

26Igwete g̃a nhimby'yi Tupana'ga mboheteavo aerẽ ogwovo monte das Oliveiras pe.

Jesus'ga omomorandu Pedrova'ea nahã ti ne'mbe javo

(Mateus 26.31-35; Lucas 22.31-34; João 13.36-38)

27Igwete Jesus'ga ei g̃a pe:

—Pepohi pa ti pe ji hugwi nehẽ, ei ga. A'ereki Tupana'ga rembikwatijarukara omombe'u nhog̃wenonde a'ea, ei ga. Ikwatijara omombe'u Tupana'ga nhi'ig̃a hako.

“Tupana'ga e'i:

‘Tajukauka ti ovelhas repiakatuhara'ga nehẽ,’ ei ga.

‘Ga jukarame po ti ovelhas nhig̃waheg̃wahemi nehẽ,’ ei Tupana'ga hako,” ei ga.

Igwete Jesus'ga ei no:

—Pe po ti na jitehe a'ero nehẽ no. G̃a ji jukarame po ti pe nhig̃wahembavi nehẽ no, ei ga. 28Emo nhimbogweravirẽ nhimanoa hugwi po ti ji hoi Galiléiapeve'g̃a gwyri pe jitekovo pe nenonde nehẽ, ei ga g̃a pe.

29Igwete Pedro'ga ei ga pe:

—Jara'g̃a po ti opohipavipe nde hugwi. Jihi po ti ndapohirag̃wami nde hugwi, ei ga Jesus'ga pe novĩa.

30Igwete Jesus'ga ei ga pe:

—A'itituhẽva'ea ti ji ei nde ve: Kirog̃we ypytunimo inamutig̃a nhi'ig̃a renonde po ti nde ei ji ve nehẽ: “Ji ndakwahavi Jesus'ga.” Três po ti nde ea'jaa'javi ji ve nehẽ. Kirẽ po ti mokõi inhi'ig̃a'javi inamutig̃a nehẽ, ei Jesus'ga ga pe.

31Igwete Pedro'ga nhi'ig̃ahyi ga pe:

—Po ti g̃a ji jukai nde reheve, a'ero po ti ji nda'ei tuhẽ te a'ea nde ve nehẽ, ei ga.

A'ea jitehe jara'g̃a ei Jesus'ga pe no.

Jesus'ga oko matetỹhava pype Getsêmani pe

(Mateus 26.36-46; Lucas 22.39-46)

32Igwete Jesus'g̃a hoi Getsêmani pe. Igwete ga ei g̃wemimbo'ehara'g̃a pe:

—Avo pejuvete pejiapyapyga, ei ga. Taho na'ẽ ti nhinhi'ig̃a Tupana'ga pe, ei ga g̃a pe.

33Igwete ga g̃a nderohoi Pedro'ga Tiagova'ea. João'ga ga gweroho no. Kiro omboju hete Jesus'ga opy'a. Ndovy'arihu hete ga. 34Igwete ga ei g̃a pe:

—Jivy'are'yma ji juka g̃werĩ, ei ga. Avo ti pepyta pejikire'yma, ei Jesus'ga g̃a pe.

35Hehemo'i ga hoi a'ero. Igwete ga nhinog̃i ojovapyvo onhi'ig̃a Tupana'ga pe.

—Nde ipotarame terembuhurukari hahyva'ea ji apiavouka, ei Jesus'ga ga pe. 36Apĩ, ei ga, nde erekwaha imongopava neremimbotarimova'ea rehe. Nurã ji ei nde ve: Terembuhurukari hahyva'ea ji ve a'ero, ei ga. Emo nhiremimbotarimova'ea rupi rũi ti eko. Enhimimbotarimova'ea rupi ti eko, ei Jesus'ga ga pe.

37Kirẽ ga jivyra'javi ua trêsve'g̃a ndepiaga. Oki pa reki g̃a upa. Igwete ga ei Pedro'ga pe:

—Simão Pedro, ei ga. Ereki nde ejupa? Nerenhimomiranami'i'ĩ nde ejopehyja pe naerũ? ei ga ga pe. 38Tapekiri ti, a'e ko ji pe me ko, ei ga. Penhi'ĩ ti Tupana'ga pe. Pe'ji ti ga pe: “Ore poko ti torokote'varuhupotaryme ti ore,” pe'ji ti Tupana'ga pe, ei ga. Peko pota pe Tupana'ga nhi'ig̃a rupi novĩa. Emo Tupana'ga pe pokoge'ymame pe napenhimomiranami pete'varuhuro g̃waramo, ei Jesus'ga g̃a pe.

39Igwete Jesus'ga hoa'javi onhi'ig̃a Tupana'ga pe.

—Nde ipotarame terembuhurukari hahyva'ea ji ve, e'ia'ja ga Tupana'ga pe.

40Aerẽ ga rura'javi trêsve'g̃a pyri. Okipava'ja g̃a upa. A'ereki ura'ja g̃a pe g̃a ndopehyihetea. Nonhi'ig̃a'uvi g̃a ga pe a'ero.

41Igwete ga hoa'javi onhi'ig̃a Tupana'ga pe. Aerẽ ga jivyra'javi trêsve'g̃a pyri.

—Pekirijiuhu pe pejijupa? ei Jesus'ga g̃a pe. Kirupi pekiratete, ei ga. Kiro ihoi japiavo ji pyhygukahava. Kiro po ti g̃a ji kwava'eg̃i okote'varuhuve'g̃a po pe nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe. 42Pevy kirog̃we. Pehepia. Kiro ki ga u jipyhygukahara'ga. Xaho ga rovatiamo a'ero, ei ga g̃a pe.

Opyhyguka ahe Jesus'ga

(Mateus 26.47-56; Lucas 22.47-53; João 18.3-12)

43Jesus'ga nhi'ig̃ame g̃wemimbo'ehara'g̃a pe kiro Judasva'ea ruri pea rupi – kiroki ahe dozeve'g̃a pyteripeva'ea garemimbo'eharava'ea novĩa. He'yjuhuve'g̃a ahe gweru ojupi. A'ereki xava'eve'g̃a ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a no judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a no – judeus'g̃a mog̃itahara'g̃a nhaporemo ombuhuruka he'yjuhuve'g̃a Judasva'ea rupi topyhy ti g̃a Jesus'ga javo. G̃a gweru itakyhea'javuhuva'ea mbuahava reheve a'ero. 44Judasva'ea e'i jipe g̃a pe:

—Tabeija na'ẽ ti Jesus'ga repiuka pe me. A'ero ti pepyhygahy ga rerogwovo, ei ahe g̃a pe.

45Kiro Judasva'ea ruri a'ero ogwovo Jesus'ga rehei katu.

—Kiro ji ruri nde pyri, ei ahe Jesus'ga pe ombo'ehara'ga pe.

Igwete ahe Jesus'ga beijai. 46Kiro g̃a Jesus'ga pyhygi a'ero. 47Pevo Jesus'gareheve'ga rekoi o'ama Jesus'g̃a pavẽi. Igwete ga ipyhygi oitakyhea'javuhuva'ea takyti g̃a javo novĩa. A'ea ga imondoi ikwava'ẽhara'g̃a nduvihavuhu'gapyrive'ga rehe ga nambi'oga novĩa. 48Igwete Jesus'ga ei pevove'g̃a pe:

—Amovahĩ po ji governo naerũ? ei ga. Nurã pe heruruhui itakyhea'javuhuva'ea mbuahava reheve ji pyhyga naerũ? ei ga g̃a pe. 49Nane'ymi ji rekoi pe pavẽi nhandejatykahavuhua rokari pe g̃a mbo'eavo jipi, ei ga. A'ea rupi pe ndajipyhyguhui oji'i. Emo pe ji pyhyguka kiro aherembikwatijaragwera rupi ahenhi'ĩpo'ruavo, ei Jesus'ga g̃a pe.

50Igwete Jesus'ga remimbo'ehara'g̃a pohipavi ga hugwi onhana oka'nhyma. A'ero Jesus'ga pyhyhara'g̃a ga rerohoi ga rerekovo.

51Igwete ipyahuve'ga ruri Jesus'ga reviri. Ojipeji opira ga omongi herua i'arimova'ea jate. Igwete Jesus'ga pyhyhara'g̃a ga pyhypotari novĩa. Emo gapiratehea g̃a opyhy. 52Igwete ga hemi jugwi taka'nhy ti g̃a hugwi javo. Igwete ga henonhani opire'yma rerogwovo a'ero.

Jesus'ga oko judeusva'ea mog̃itaharava'ea rovai pyteri pe

(Mateus 26.57-68; Lucas 22.54-55, 63-71; João 18.13-14, 19-24)

53-56Igwete g̃a Jesus'ga rerohoi ikwava'ẽhara'g̃a nduvihavuhu'ga ronga pe Caifás'ga ronga pe. Oro Pedro'ga, irupe ga ruri Jesus'ga reviri okari pe ovahema. Pevo ga apygi guardas'g̃a pavẽi ojipe'eavo tata ypyvo.

Igwete g̃a Jesus'ga rerohoi onga pe. A'ero judeus'g̃a mog̃itahara'g̃a jatykatykapavi ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a jara'g̃a pavẽi. G̃ahã tuhẽ ojatyka jipi henduva judeus'g̃a nhi'ig̃a g̃a imbojarame mbatera ojipe'g̃a ndehe. Igwete judeus'g̃a mog̃itahara'g̃a nhaporemo ojipe'g̃a ndekari kiro tombojamboja ti g̃a ite'varuhuva'ea Jesus'ga rehe javo. A'ereki g̃a ojukauka pota ga. He'yi reki g̃a novĩa – kiroki g̃a u o'mbeo'mbero nahã Jesus'ga rekote'varuhui javo tehe. Emo ndojo'jajo'javi reki g̃anhi'ig̃a. Nurã g̃amog̃itahara'g̃a nde'i: “A'iti gamombe'ua. Nurã tijuka ga,” nde'i g̃a.

57-58Aerẽ ojipe'g̃a po'ami o'mbero g̃a pe. Igwete g̃a etehei:

—Orohendu ore Jesus'ga nhi'ig̃a ikwehe, ei g̃a. “Tamondurunduru ti ag̃a Tupana'ga ruhava,” e ko ga ikwehe, e'i tehe g̃a. “Akwaimbae'g̃a oapo agwa,” ei ga. “Emo mokõi ti ji herokiri japopava irũa nehẽ – kiroki yvyakotyve'g̃a ndoapokwahavi,” ei ga, ei g̃a imombe'uteheavo g̃a pe novĩa.

59Emo g̃anhi'ig̃a vehevi ndojo'javi.

60Igwete Caifás'ga po'ami ua g̃andovai pyteri pe. Igwete ga ei Jesus'ga pe:

—Marãi nde a'ero ejihe g̃a imbojambojarame naerũ? ei ga. Nerenhimombe'uuhui nde ekovo naerũ? ei ga Jesus'ga pe.

61Jesus'ga nonhi'ig̃i reki upa onhi'ĩpotare'yma g̃waramo. Igwete ga ea'javi Jesus'ga pe:

—Ndehe re koi Cristoramo ereko naerũ Tupana'ga remimbuhurukaramo? Nde ereko nhaneremimbohetehara'ga ra'yramo Tupana'ga ra'yramo? ei ga. Enhimombe'u katu ti ore ve a'ero, ei ga ga pe.

62—A'ea ko ji. Tupana'ga ji mbuhuruka avo yvya koty, ei Jesus'ga ga pe. Igwete po ti pe ji repiagi nehẽ ji apygame ipopoakaheteve'ga pyri Tupana'ga pyri jitekovo huvihavamo nehẽ, ei ga. Pehepia po ti pe ji rura'javame yvag̃atig̃a pype ua yvya koty nehẽ no, ei Jesus'ga ga pe.

63Igwete Caifás'ga nhimboahihetei Jesus'ga nhi'ig̃a henduvame. Nurã ga imbotararagi opira onhimongouhu ga Tupana'ga'java'ero javo. Igwete ga ei jara'g̃a pe:

—Kirupi tuhẽ ojipe'g̃a nemimombe'ua nhande ve. A'ereki ga tuhẽ e'iuhu ojive, ei ga. 64Pehendu ko pe ganhi'ig̃a ko. Onhimongouhu ga Tupana'ga'java'ero, ei ga. Marã po ti nhande ga rerekoi naerũ? Marãi pe ga pe? ei ga jara'g̃a pe.

Igwete g̃a epavi ga pe:

—Oko te'varuhu tuhẽ ga. Tomano po ga hamo! ei g̃a.

65Kiro g̃a nyvuni ga rehe. Igwete g̃a hovapiari gareakwara tapy'ynhapira pyvõ. Igwete g̃a kwag̃akwari ga rehe.

—Ma'g̃a okwa nde rehe? Ekwaha ti, ei g̃a ga pe ga rerekomemuamo.

Igwete guardas'g̃a ga rovapetepetegi no.

Ndakwahavi ji Jesus'ga, e'ia'jaa'ja Pedrova'ea

(Mateus 26.69-75; Lucas 22.56-62; João 18.15-18, 25-27)

66A'ea ja okari pe Pedro'ga apygi guardas'g̃a pavẽi ojipe'eavo. Igwete Caifás'gapyrivehẽa ruri. 67Pedro'ga repiagame hẽa ga repiahetei.

—Nde ko Nazarépeve'gapavẽiva'ea Jesus'gapavẽiva'ea, ei hẽa ga pe.

68—A'ea rũi ji! ei Pedro'ga o'mbero. Gara pe nde ei? ei ga hẽa pe.

A'ero ga hoi ahehohava rupi. Nanime inamutig̃a nhi'ig̃i. 69Igwete hẽa ga repiagi pevo. Hẽa ea'javi pevove'g̃a pe:

—Agwa'ga ko Jesus'gapavẽive'ga.

70Igwete Pedro'ga ea'javi o'mbero:

—A'ea rũi ko ji!

Aere'ĩ pevove'g̃a ea'javi Pedro'ga pe:

—A'iti nde gapavẽiva'ea. A'ereki nde Galiléiapeva'ea no, ei g̃a ga pe.

71Igwete Pedro'ga nhi'ig̃ahyi g̃a pe:

—A'itituhẽva'ea ji a'e pe me. Ji ndakwahavi tuhẽ akoja'ga, ei ga g̃a pe. Ji mberame pe me po ti Tupana'ga imbohahyi ji ve hamo, ei Pedro'ga g̃a pe novĩa.

72Nanime inamutig̃a nhi'ig̃a'javi. A'ero Pedro'ga ikwahava'javi Jesus'ga nhi'ig̃agwera ojive. A'ereki opyhyga renonde Jesus'ga omombe'u jipe ga pe javo. “Inamutig̃a nhi'ig̃a'java rupi po ti três nde ea'jaa'javi ji ve: ‘Ji ndakwahavi Jesus'ga’,” e'i jipe Jesus'ga Pedro'ga mbeag̃wama mombe'gwovo ga pe.

Kiro Pedro'ga ikwahava'javi ganhi'ig̃agwera. Omboju Pedro'ga py'a. A'ero ga jehe'ohetei o'ama.

Tupanaʼga nhiʼig̃a

© 1996, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved. More Info | Version Index